Categories
Scratch

หลักการง่ายๆ ในการทำแอนิเมชันด้วย Scratch

หลักการในการทำแอนิเมชัน มีมากมายและซับซ้อนขึ้นทุกวัน เพราะความรู้ด้านคอมพิวเตอร์กราฟฟิกก้าวหน้าไปมาก ทำให้โปรแกรมทำแอนิเมชันมีความสามารถสูงขึ้น และผู้เรียนต้องใช้ความพยายามในการศึกษาแอนิเมชันมากขึ้นไปด้วย 

ถ้าจะสอนการทำแอนิเมชันให้เด็กๆ คงต้องใช้หลักการแบบง่ายๆ และเครื่องมือที่ใช้ต้องง่ายด้วย เช่น Scratch เด็กๆ จะเข้าใจและสามารถทำเองได้ หลักการทำแอนิเมชันที่ว่านี้ ก็คือการเปลี่ยนแปลงสภาพแวดล้อมทั้งภาพและเสียงในแต่ละช่วงของเวลา ในคราวนี้มารู้จักบล็อกคำสั่งต่างๆ ที่สามารถนำมาใช้ได้ในโปรเจก Scratch เพื่อเปลี่ยนแปลงภาพที่เห็นในหน้าจอคอมพิวเตอร์ ซึ่งทำได้หลายลักษณะ เช่น

  • การปรากฏหรือซ่อนตัว – ตัวละครในโปรเจก Scratch สามารถปรากฏบนเวทีหรือไม่ก็ได้ การปรากฏ (show) หรือซ่อนตัว (hide) ของตัวละคร ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงภาพแบบทันทีทันใด

 Show block in Scratch Hide block in Scratch

  • การเปลี่ยนฉากหลัง – ภาพฉากหลัง (background) มีส่วนร่วมกับเรื่องราวในแอนิเมชั่นเป็นอย่างมาก ปกติก็จะไม่ค่อยเปลี่ยนแปลง แต่เมื่อมีการเปลี่ยนฉาก ย่อมเรียกความสนใจจากผู้ชมได้เสมอ

Switch background block in Scratch Next background block in Scratch

  • การเปลี่ยนขนาด – การเปลี่ยนขนาด (size) ของตัวละคร ทำให้รู้สึกถึงการขยายหรือหดตัวของวัตถุ บางกรณียังทำให้เกิดมิติที่สามในด้านความลึก หรือความใกล้ไกลของตัวละครบนหน้าจอคอมพิวเตอร์ ถ้าตัวละครเคลื่อนที่ด้วย จะทำให้รู้สึกเหมือนว่าตัวละครกำลังเคลื่อนที่เข้าออกมาจากหน้าจอ 

Set size block in Scratch Change size block in Scratch

  • การเปลี่ยนตำแหน่ง – การกำหนด (set) ตำแหน่งในระบบพิกัด (x,y) ของตัวละคร สามารถกำหนดที่ตำแหน่งใดก็ได้ ภายในหรือภายนอกกรอบเวทีก็ได้ การเปลี่ยน (change) ตำแหน่ง ทำให้ตัวละครเหมือนหายตัวได้ หายจากที่หนึ่งไปโผล่อีกที่หนึ่ง หรือถ้าเปลี่ยนอย่างต่อเนื่อง จะทำให้ตัวละครเหมือนกำลังเคลื่อนที่

Set x block in Scratch Set y block in Scratch change x block in Scratch Change y block in Scratch

  • การเคลื่อนที่ – การเคลื่อนที่ (move) เป็นพื้นฐานในการเคลื่อนที่แบบเส้นตรงของตัวละคร ตัวละครสามารถเคลื่อนที่ไปยังตำแหน่งใด (go to) ก็ได้ภายในกรอบเวที หรือเดินหายออกไปจากกรอบเวทีก็ได้

Move block in Scratch Go to xy block in Scratch

  • การหมุน – การหมุน (turn) ของตัวละคร ก็เป็นพื้นฐานในการเคลื่อนที่ในระบบสองมิติของเวที เป็นการเคลื่อนที่เชิงมุมรอบจุดหมุนของตัวละครเอง

Turn right block in Scratch Turn left block in Scratch

  • การเคลื่อนที่แบบเส้นโค้ง – นอกจากการเคลื่อนที่แบบเส้นตรงแล้ว ตัวละครสามารถเคลื่อนที่ได้หลากหลายรูปแบบมากขึ้น เมื่อเปลี่ยนตำแหน่งหรือเคลื่อนที่ไปพร้อมกับการหมุน เช่น การเคลื่อนที่เป็นวงกลม เคลื่อนที่เป็นเส้นโค้ง

Move block in Scratch Turn right block in Scratch Turn left block in Scratch

  • การเคลื่อนที่ไปยังเป้าหมาย – เป้าหมายมีได้หลายแบบ เช่น ตัวละคร หรือเมาส์ เป้าหมายมีทั้งอยู่กับที่หรือเคลื่อนที่ได้  การเคลื่อนที่ไปยังเป้าหมาย ต้องอาศัยการกำหนดเป้าหมายก่อนการเคลื่อนที่ ถ้าเป้าหมายเคลื่อนที่ต้องกำหนดเป้าหมายใหม่เรื่อยๆ ซึ่งทำได้โดยใช้บล็อกควบคุมทำซ้ำมาช่วย

Move block in Scratch Point towards block in Scratch Go to block in Scratch

  • การเคลื่อนที่แบบไร้ทิศทาง – การเคลื่อนที่แบบนี้น่าสนใจ เพราะคล้ายกับการเคลื่อนที่ของสัตว์บางชนิด เช่น มด ปลา เป็นต้น หรือจะนำมากำหนดการเคลื่อนที่ให้ตัวละครในเกมก็ได้ เพื่อให้เกมสนุกขึ้น เพราะผู้เล่นไม่สามารถเดาทิศทางของตัวละครนั้นๆ ได้ เพื่อไม่ให้คาดเดาการเคลื่อนที่ได้ ต้องอาศัยค่าจากการสุ่ม (random) ทั้งในการเคลื่อนที่ และการเปลี่ยนทิศทาง

Move block in Scratch Turn right block in Scratch Turn left block in Scratch

Pick random block in Scratch

  • การเคลื่อนที่ตามฟังก์ชัน – วิธีนี้สามารถนำมาเขียนกราฟได้ หรือจำลองการเคลื่อนที่แบบเฉพาะ เช่น การเคลื่อนที่แบบโปรเจกไตล์ได้ โดยกำหนดการเปลี่ยนแปลงในแกน x แบบคงที่ (เช่น เพิ่มขึ้นที่ละ 1) แต่การเปลี่ยนแปลงในแกน y ขึ้นกับฟังก์ชันของ x

change x block in Scratch Change y block in Scratch

Function block in Scratch

  • การเปลี่ยนความเร็ว – ตัวละครเคลื่อนที่ในความเร็วที่ต่างกันได้ จากการกำหนดค่าในบล็อกเคลื่อนที่ (move) ค่ามากก็เคลื่อนที่เร็ว ค่าน้อยก็จะช้า หรือจะกำหนดความเร็วคงที่ไปยังตำแหน่งเป้าหมายที่กำหนด (glide) ก็ทำได้ การเคลื่อนที่จากช้าไปเร็ว หรือเร็วมาช้า จะให้ความรู้สึกเรื่องของเวลากับแรงส่ง แรงต้าน แรงหน่วง หรือแรงโน้มถ่วงได้

Move block in Scratch Glide block in Scratch

  • การเปลี่ยนรูปร่างท่าทาง – แม้ตัวละครจะไม่เคลื่อนที่ แต่ถ้ามีการเปลี่ยนรูปร่างท่าทาง ด้วยการเปลี่ยนชุดละคร (costume) ก็จะทำให้ผู้ชมรับรู้ถึงการเคลื่อนไหวเปลี่ยนแปลงของตัวละครนั้นได้

Switch costume block in Scratch Next costume block in Scratch

  • การใส่เอฟเฟ็ค  – ทั้งตัวละครและฉากหลังสามารถใส่เอฟเฟ็ค (graphic effects) ได้ เพื่อเพิ่มสีสันและความแปลกใหม่ เช่น การเปลี่ยนสี (color) จากสีหนึ่งไปยังอีกสีหนึ่งทันทีทันใด ทำให้เราสังเกตุได้ในทันที แต่ถ้าค่อยๆ เปลี่ยน ก็จะทำให้รับรู้ถึงช่วงเวลา เช่น ช่วงพระอาทิตย์กำลังขึ้นหรือตกดิน

Clear graphic block in Scratch Set effect block in Scratch Change effect block in Scratch

Categories
Scratch

สนุกกับความคิดสร้างสรรค์

ใช้ความคิดสร้างสรรค์ สนุกไปกับจินตนาการ กับเรื่องราวในเว็บไซต์ www.drawastickman.com

เมื่อลองเล่นแล้ว ลองดูความคิดสร้างสรรค์ของคนอื่นที่ Gallery

Categories
Education Scratch

หลายมุมมองจากการอบรมครูหลักสูตร Scratch เพื่อส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์

จบไปแล้วครับกับการอบรมครูหลักสูตร Scratch เพื่อส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์ ตลอดอาทิตย์ที่ผ่านมา ก็เป็นที่ประทับใจของครูที่ได้รับการอบรมในครั้งนี้ แม้ว่าจะรู้สึกเครียด ยาก ในวันแรก แต่ก็มีรอยยิ้มกันได้ในวันสุดท้าย ที่สำคัญครูให้การตอบรับดีมาก ต้องการให้ สสวท. จัดหลักสูตรนี้อีก

ในแง่การรับรู้และการส่งเสริมการใช้โปรแกรม Scratch ถือว่าประสบความสำเร็จทีเดียว ครูได้เรียนรู้สิ่งใหม่ๆ จากโปรแกรมนี้ ดูได้จากโปรเจกใหญ่ในวันสุดท้าย ที่ครูนำ Scratch ไปสร้างโปรเจกต่างๆ ได้อย่างน่าสนใจ บางกลุ่มก็สร้างสื่อการสอนในวิชาต่างๆ ซึ่งทำให้เห็นว่า ครูสามารถสร้างสื่อการสอนได้เอง อย่างไม่ยากเย็นอะไรเลย แค่ใช้ความคิดสร้างสรรค์บวกกับเนื้อหาที่ตัวเองสอนอยู่แล้ว

คาดว่างานนี้เด็กๆ ไม่น้อยจากทั่วประเทศก็จะได้รับการถ่ายทอดความรู้จากครูที่ได้รับการอบรมในคราวนี้ ได้เรียนรู้การเขียนโปรแกรม ฝึกคิดแก้ปัญหา แล้วสร้างชิ้นงานที่สร้างสรรค์ และในอนาคต สสวท. จะจัดประกวดแข่งขันผลงานจากนักเรียนในแต่ระดับชั้นด้วย

ถึงแม้การอบรมจะจบไปแล้ว แต่งานวิจัยของ สสวท. อาจจะเพิ่งเริ่มต้น งานนี้ต้องตามไปดูการนำโปรแกรม Scratch ไปใช้งานจริงในห้องเรียน แล้วเก็บข้อมูลเพื่อดูว่าการเขียนโปรแกรมด้วย Scratch ได้ส่งเสริมให้เกิดความคิดสร้างสรรค์มากขึ้นหรือไม่ งานนี้ไม่ง่ายเลย ก็ขอเป็นกำลังใจให้กับนักวิชาการของ สสวท. สู้ต่อไป

การอบรมครั้งนี้มีครูได้รับเลือกมาเพียง 160 จากผู้สมัครกว่า 800 คน แสดงให้เห็นถึงความสนใจในหลักสูตรนี้ ครูที่พลาดการอบรมครั้งนี้ ก็คงคาดหวังให้มีการอบรมหลักสูตรนี้อีก หรืออย่างน้อยก็ขอเอกสารการอบรม นำไปศึกษาเอง หรืออาจนำไปสอนในเทอมถัดไป ก็ต้องบอกว่าเอกสารการอบรมครั้งนี้คงต้องปรับปรุงอีกสักหน่อย แก้คำผิด แก้ประเด็นที่ไม่ชัดเจนที่ได้จากการอบรมจริงที่ผ่านมา คาดว่าจะได้เวอร์ชั่นที่สมบรูณ์ยิ่งขึ้นในเดือนตุลา น่าจะทันสำหรับเทอมหน้า ครูที่สนใจต้องติดตามที่ เว็บไซต์ หรือ Facebook  ของสาขาคอมพิวเตอร์

การอบรมการใช้งานโปรแกรม Scratch ครั้งนี้ถือว่าได้ผลออกมาดีมากในเวลาที่จำกัด แต่ครูที่จะนำไปถ่ายทอดต่อคงต้องศึกษาเพิ่มเติมอีก โดยเฉพาะกระบวนการสอนการเขียนโปรแกรม เนื่องจากเนื้อแท้หรือความคาดหวังของการสอนเขียนโปรแกรมในเด็ก คือการสอนกระบวนการคิด แก้ปัญหา และถ่ายทอดความคิดออกมาได้อย่างเป็นระบบ ไม่ใช่สอนใช้เครื่องมือหรือโปรแกรม ครูบางท่านอาจเห็นว่า การอบรมยังติดกับรูปแบบเดิมๆ อยู่บ้าง ที่เน้นการใช้โปรแกรม หรือเรียนรู้ตัวภาษาที่ใช้เขียนโปรแกรม ทั้งนี้ก็คงเพราะเวลามีจำกัด

Scratch ถูกเลือกมาใช้ในการอบรมครั้งนี้ อาจเป็นสิ่งใหม่กับครูหลายๆ ท่าน แต่ที่เลือก ก็เพราะว่า Scratch ได้รับการวิจัยมาอย่างต่อเนื่อง (MIT Media Lab) ในการสอนโปรแกรมสำหรับเด็ก หรือผู้ที่ไม่มีประสบการณ์เขียนโปรแกรมมาก่อน โดย Scratch ลดความยากและซับซ้อนของภาษาที่ใช้ ทำให้สามารถลดเวลาเรียนรู้ในการใช้งานโปรแกรมได้ ผู้เรียนจึงสามารถใช้เวลากับกระบวนการคิด แก้ปัญหา ได้มากขึ้น นอกจากนั้น การสร้างโปรเจกที่สร้างสรรค์ใน Scratch อย่างแอนิเมชั่น การเล่าเรื่อง การจำลอง หรือเกม ยังดึงดูดความสนใจของเด็กได้เป็นอย่างดี ทำให้เด็กกระตือรือร้นที่จะเรียนรู้ และอยู่กับมันได้นานๆ ไม่เบื่อไปซะก่อน

การอบรมด้วยเวลาที่จำกัด แม้เราจะใช้เวลากันถึงเย็น ครูบางท่านก็ทำต่อถึงดึก แต่ก็ต้องยอมรับว่าเวลายังไม่พอ หวังว่าครูจะศึกษาเพิ่มเติม แล้วมาแลกเปลี่ยนความรู้ หรือเทคนิคการสอน ได้ที่กลุ่มในเฟสบุ๊ค Scratch เพื่อส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์

ของยกตัวอย่างความคิดเห็นปิดท้าย จากครูหลายๆ ท่านในการอบรมครั้งนี้

ฉันค้นพบว่า “Scratch เป็นอะไรมากกว่าที่คิด”

Categories
Scratch

กลุ่มเฟสบุ๊ค Scratch เพื่อส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์

สำหรับครูหรือผู้สนใจใน Scratch สามารถติดตามข้อมูลข่าวสาร หรือแชร์ข้อมูลระหว่างกันได้ที่กลุ่มในเฟสบุ๊ค

Scratch เพื่อส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์

 

Categories
Scratch

อบรมครู Scratch

ดูบรรยากาศการอบรมครูหลักสูตรการเขียนโปรแกรม Scratch เพื่อส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์ ที่
http://www.facebook.com/oho.ipst
ติดตามกันอีกสองวันก็จะจบหลักสูตรแล้ว